Przemoc domowa to temat trudny, bolesny i niestety – wciąż aktualny. Wiele osób, doświadczając przemocy w domu, czuje się bezsilnych. Bo przecież niełatwo wyrzucić sprawcę za drzwi, kiedy to on jest właścicielem mieszkania, albo kiedy oboje mają do niego prawo. Jednak prawo daje narzędzia, by chronić osoby pokrzywdzone. Jednym z nich jest możliwość natychmiastowego nakazu opuszczenia mieszkania przez sprawcę przemocy.
W tym wpisie wyjaśniamy, jak działa eksmisja w przypadku przemocy domowej – co mówi ustawa, kto może ją zarządzić i jak wygląda cała procedura.
Zanim przejdziemy do przepisów, warto zrozumieć, czym właściwie jest przemoc domowa. Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz.U. 2005 nr 180 poz. 1493, ze zm.), przemoc domowa to jednorazowe lub powtarzające się działanie albo zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste osób najbliższych. Może mieć różne formy:
Przemoc domowa to nie tylko dramat prywatny – to również sprawa, którą może i powinno zająć się państwo.
Od 2020 roku obowiązują przepisy, które pozwalają natychmiastowo wydać nakaz opuszczenia mieszkania przez sprawcę przemocy domowej. To tzw. nakaz policyjny lub eksmisja na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej.
Najważniejsze jest to, że nie trzeba czekać na wyrok sądu, by sprawca przemocy został zmuszony do opuszczenia domu. Nie ma także znaczenia, kto jest właścicielem mieszkania – nawet jeśli sprawca ma prawo własności, może zostać zmuszony do natychmiastowego wyprowadzenia się.
Zgodnie z art. 15aa ustawy o Policji oraz ustawą o przeciwdziałaniu przemocy domowej, nakaz opuszczenia mieszkania może wydać:
Nakaz ten może obejmować:
Oto jak to działa w praktyce – krok po kroku:
Policja przyjeżdża na zgłoszenie przemocy domowej. Funkcjonariusze oceniają sytuację na miejscu – rozmawiają z domownikami, oglądają obrażenia, sprawdzają, czy są dzieci, czy jest zagrożenie dla życia i zdrowia.
Jeśli uznają, że osoba stosująca przemoc stwarza zagrożenie, mogą od razu wydać ustny nakaz opuszczenia lokalu.
W ciągu 24 godzin od interwencji policja wydaje nakaz pisemny. Sprawca musi się wyprowadzić natychmiast. Ma prawo zabrać rzeczy osobiste, dokumenty, telefon, lekarstwa, ale nie może robić awantur ani zostawać w mieszkaniu.
Nakaz obowiązuje przez 14 dni. W tym czasie osoba pokrzywdzona może wystąpić do sądu o:
Sąd rozpoznaje wniosek w trybie pilnym – zwykle w ciągu kilku dni.
Tak. Osoba, która otrzymała nakaz, może w ciągu 3 dni od jego doręczenia złożyć zażalenie do sądu rejonowego. Sąd rozpatruje to szybko, ale złożenie zażalenia nie wstrzymuje wykonania nakazu – sprawca i tak musi opuścić mieszkanie.
W takiej sytuacji najważniejsze jest bezpieczeństwo dzieci. Jeżeli są świadkami przemocy lub same jej doświadczają, policja może:
Wydanie nakazu opuszczenia mieszkania nie oznacza automatycznie utraty praw rodzicielskich – ale sąd może ograniczyć lub zawiesić kontakty, jeśli są one zagrożeniem dla dziecka.
Jeśli sprawca złamał zakaz zbliżania się lub wrócił do mieszkania wbrew nakazowi, popełnia przestępstwo (art. 244 Kodeksu karnego). Grozi za to:
.